Một số đặc trưng của thể loại kịch
và đổi mới phương pháp dạy văn bản kịch
trong chương trình Ngữ văn THCS

A. Lý do chọn đề tài
Những năm gần đây, đổi mới phương pháp dạy học được các cấp quản lý giáo dục quan tâm nhiều, coi đó như một nỗ lực của ngành cần được khai thác triệt để, nhằm tạo ra “bước nhảy” về chất lượng giáo dục. Nghị quyết TW2 khoá VIII của Đảng đã chỉ rõ “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục và đào tạo khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học”. Quan điểm của Đảng ta từng coi giáo dục là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân, vì vậy yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học được đặt ra là một vấn đề quan trọng và cấp bách.
Luật giáo dục của điều 24.2 đã ghi rõ: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh.
Để đáp ứng yêu cầu đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tiến hành thay sách giáo khoa các bộ môn lớp 6, 7, 8, 9 tạo điều kiện cho giáo viên thực hiện đổi mới phương pháp dạy học. Một trong những nét mới khá nổi bật của chương trình Ngữ văn THCS đó là đã giới thiệu một số trích đoạn kịch bản văn học tiêu biểu. ở lớp 7 là thể loại chèo của sân khấu dân gian Việt Nam: Trích “Nỗi oan hại chồng”, chèo “Quan âm Thị Kính”; ở lớp 8 trích: “Ông Giuốc đanh mặc lễ phục”-trong vở hài kịch của Môlie “Trưởng giả học làm sang”; ở lớp 9 là 2 đoạn trích của hai vở kịch nói hiện đại “Bắc Sơn” của Nguyễn Huy Tưởng, “Tôi và chúng ta” của Lưu Quang Vũ. Vì vậy buộc người giáo viên phải nắm được đặc trưng của thể loại kịch và đổi mới phương pháp dạy văn bản kịch.
Thực tế ở trường THCS An Khánh cũng gặp nhiều khó khăn trong quá trình đổi mới phương pháp dạy Ngữ văn, đặc biệt là dạy văn bản kịch. Để có một giờ dạy tốt cần có sự đầu tư thích đáng về thời gian, trong khi đời sống giáo viên còn nhiều khó khăn, cơ sở vạt chất và các phương tiện dạy học như tài liệu tham khảo, băng đĩa, tranh ảnh còn ít, chủ yếu là dạy chay. Một số đoạn trích kịch ở lớp 9 được sắp xếp ở cuối chương trình nên việc đầu tư cho bài dạy chưa nhiều. Chính vì những