Tiết 93,94 VĂN BẢN


®£M NAY B¸C KH¤NG NGñ (Minh HuÖ)
1Tác giả
Nguyễn Thái,sinh 1927 tại Nghệ An.
Ông giữ chức vụ chủ tịch hội Văn
nghệ tỉnh Nghệ An.
Ngoài thơ, ông còn viết truyện,
kí và phê bình.
I/ ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
Tiết 93,94 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
Minh Huệ
Nêu những hiểu biết của em về tác giả Minh Huệ?
2. Tác phẩm:
*Hoàn cảnh: 1951: Chiến dịch biên giới
Việt Bắc-Thu đông tại chiến khu Việt Bắc.
*Thể thơ: ngũ ngôn (5 tiếng một dòng
thơ, bốndòng một khổ thơ).
*Phương thức biểu đạt: Kết hợp tự sự và trữ tình, thêm yếu tố miêu tả.
*Mạch cảm xúc chính: Tình cảm của Bác đối với bộ đội, dân công và tình cảm của anh đội viên đối với Bác.
3. Đọc - Giải nghĩa từ
Tiết 93,94 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
Minh Huệ
I/ ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
1Tác giả
Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh nào? Được viết theo thể thơ gì? Phương thức biểu đạt?
Mạch cảm xúc chính của bài thơ là gì?
ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
Bác hồ trong chiến dịch biên giới (1950)
1. Tâm tư của người đội viên chiến sĩ
a. Lần thứ nhất:
- Ngạc nhiên, băn khoăn đến khắc khoải
- Dõi theo những cử chỉ, hành động của Bác
+ Điệp từ "càng“: tình thương tăng cấp.
Mơ màng như nằm trong giấc mộng đẹp đẽ,
ấm áp
+So sánh, ẩn dụ: Bóng Bác - ngọn lửa hồng
Tình cảm thân thiết, ngưỡng mộ của anh
đội viên với Bác
- Thổn thức, thầm thì... => Sự xúc động
Thương yêu, cảm phục trước tấm lòng của Bác

II/ ĐỌC – TÌM HIỂU VĂN BẢN
Tiết 93,94 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
Minh Huệ
I/ ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
Trong lần thức dậy thứ
nhất,tâm tư của anh đội
viên được thể hiện qua những câu thơ nào?
-”Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lại càngthương”
-”Anh đội viên mơ màng
Như nằm trong giấc mộng
Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng.”
-”Thổn thức cả nỗi lòng
Thầm thì anh hỏi nhỏ
Bác ơi Bác chưa ngủ
Bác có lạnh lắm không?”
- “Anh nằm lo Bác ốm
Lòng anh cứ bề bộn
Vì Bác vẫn thức hoài.”
Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì để diễn tả tâm tư tình cảm đó?Tác dụng của các biện pháp đó?
“Thổn thức”,”thầm thì” là cảm xúc như thế nào? Qua các chi tiết thơ miêu tả tâm tư của anh đội viên em hiểu tình cảm của anh đối với Bác như thế nào?
1. Tâm tư của người đội viên chiến sĩ
II/ ĐỌC – TÌM HIỂU VĂN BẢN
Tiết 93,94 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
Minh Huệ
I/ ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
a. Lần thứ nhất:
b. Lần thứ ba
-Hốt hoảng, giật mình,nằng nặc mời Bác ngủ
+ “Nằng nặc”:một mực đòi cho kì được.
+ Đảo trật tự ngôn từ, lặp cụm từ
Diễn tả tăng dần mức độ bồn chồn, tình cảm lo lắng chân thành mộc mạc của người đội viên với Bác.
Niềm vui sướng khi hiểu được tấm lòng và sự vĩ đại của Bác.
* Lòng kính yêu, biết ơn, niềm hạnh phúc được nhận tình thương yêu và sự chăm sóc của Bác,niềm tự hào về vị lãnh tụ vĩ đại mà bình dị.Tình cảm của anh đội viên cũng là tình cảm của nhân dân đối với Bác.

Tâm tư của anh đội viên trong lần thức dậy thứ ba được diễn tả bằng các chi tiết thơ nào? Có gì khác so với lần trước?
Em hiểu”nằng nặc” là gì? Nhận xét của em về cách cấu tạo lời thơ:
“Mời Bác ngủ Bác ơi!
…Bác ơi! Mời Bác ngủ”và tác dụng của nó?
-”Anh hốt hoảng giật mình”
-”Anh vội vàng nằng nặc
Mời Bác ngủ Bác ơi!
Trời sắp sáng mất rồi
Bác ơi! Mời Bác ngủ!”
-”Anh đội viên nhìn Bác
Bác nhìn ngọn lửa hồng
Lòng vui sướngmênh mông
Anh thức luôn cùng Bác.”
Theo em vì sao anh đội viên lại thấy “ lòng vui sướng mênh mông” và quyết định thức luôn cùng Bác?
Qua diễn biến tâm trạng của anh đội viên, em cảm nhận tình cảm của anh giành cho Bác như thế nào?
1. Tâm tư của người đội viên chiến sĩ
II/ ĐỌC – TÌM HIỂU VĂN BẢN
Tiết 93,94 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
Minh Huệ
I/ ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
a. Lần thứ nhất:
b. Lần thứ ba
* Lòng kính yêu, biết ơn, niềm hạnh phúc được nhận tình thương yêu và sự chăm sóc của Bác,niềm tự hào về vị lãnh tụ vĩ đại mà bình dị.Tình cảm của anh đội viên cũng là tình cảm của nhân dân đối với Bác.

CÂU HỎI THẢO LUẬN
Tại sao nhà thơ không kể, tả lần thức giấc thứ hai của anh đội viên ?
-Tác giả dùng dấu (…) thay cho lần thức giấc thứ hai. - Chỉ kể hai lần mới nổi bật được tâm trạng khác nhau: lần đầu chỉ là sự ngạc nhiên, cảm phục nhưng vẫn vâng lời Bác đi ngủ; lần thứ ba thì hốt hoảng giật mình…và vui sướng khi cảm nhận được sự vĩ đại của Bác, thức luôn cùng Bác. -Ý thơ tập trung hơn và hình tượng Bác nổi bật hơn.
2. Hình tượng Bác Hồ
Thời gian, không gian: trời khuya, bên bếp
lửa,mưa lâm thâm, mái lều tranh xơ xác.
Cử chỉ: đốt lửa, dém chăn từng người, nhón
chân nhẹ nhàng.
+ Các cụm động từ + Điệp ngữ “ từng người”
=> Lo lắng ân cần, chăm chút yêu thương.
Hình dáng: vẻ mặt trầm ngâm, mái tóc bạc, ngồi
đinh ninh, chòm râu im phăng phắc, cao lồng lộng
+ Các từ láy gợi hình => gợi hình ảnh Bác cụ thể,
chân thực, sinh động.
+ So sánh ẩn dụ: Bóng Bác - ngọn lửa hồng
=>Bác gần gũi, thân thiết vừa cao cả, thiêng liêng.








1. Tâm tư của người đội viên chiến sĩ
II/ ĐỌC – TÌM HIỂU VĂN BẢN
Tiết 93,94 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
Minh Huệ
I/ ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
Hình tượng Bác Hồ được khắc họa trong hoàn cảnh thời gian và khônggian nào?
Tìm các từ ngữ miêu tả cử chỉ, hình dáng của Bác?Nhận xét về cách sử dụnh từ ngữ và các biện pháp nghệ thuật?


1. Tâm tư của người đội viên chiến sĩ
II/ ĐỌC – TÌM HIỂU VĂN BẢN
Tiết 93,94 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
Minh Huệ
I/ ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
Thời gian, không gian: - Cử chỉ: - Hình dáng:
2. Hình tượng Bác Hồ
CÂU HỎI THẢO LUẬN
Câu chuyện về một đêm không ngủ của Bác có thể kết thúc ở đây. Việc tác giả viết thêm khỏ thơ cuối có ý nghĩa gì?
*Khổ thơ cuối:
- Nâng ý nghĩa câu chuyện: việc Bác không ngủ là lẽ thường tình của cuộc đời Bác. - Điệp ngữ “Đêm nay”: Khẳng định cả cuộc đời Bác dành trọn cho dân, cho nước.
-Lời nói, tâm tư: không an lòng, thương đoàn dân công, càng thương càng nóng ruột, mong…
+ Điệp ngcữ “càng” + các động từ
=> Lòng yêu thương bao la, rộng lớn.
Bài thơ cho em cảm nhận như thề nào về Bác?
Lời nói, tâm tư của Bác được diễn tả như thế nào qua các hình ảnh thơ? Qua đó em có suy nghĩ gì về tình cảm của Bác?
*Bác thật giản dị , chân thưc, gần gũi mà vĩ đại.Vẻ đẹp của Bác là sự thống nhất, hài hòa giữa vĩ đại và giản dị. Chính sự giản dị đã làm nên sự vĩ đại. Tình thương của Bác thật rộng lớn. Đúng như nhà thơ Tố Hữu viết:
“Bác ơi tim Bác mênh mông thế
Ôm cả non sông mọi kiếp người!”
1. Tâm tư của người đội viên chiến sĩ
II/ ĐỌC – TÌM HIỂU VĂN BẢN
Tiết 93,94 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
Minh Huệ
I/ ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
Thời gian, không gian: - Cử chỉ: - Hình dáng:
2. Hình tượng Bác Hồ
-Lời nói, tâm tư:
Đêm nay Bác không ngủ
(Phù điêu nhôm của Hà Trí Dũng)
*Khổ thơ cuối:
1. Tâm tư của người đội viên chiến sĩ
II/ ĐỌC – TÌM HIỂU VĂN BẢN
Tiết 93,94 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
Minh Huệ
I/ ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
2. Hình tượng Bác Hồ
III/ TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật:
Nghệ thuật nổi bật của bài thơ:
A -Thể thơ năm chữ có nhiều
vần liền thích hợp với lối kể
chuyện.
B - Kết hợp tự sự miêu tả và
biểu cảm.
C - Lời thơ giản dị, chân thành
nhiều từ láy gợi hình, gợi
cảm.
D - Cả ba ý trên. .
-Thể thơ năm chữ có nhiều vần liền thích hợp với lối kểchuyện.
- Kết hợp tự sự miêu tả biểu cảm.
- Lời thơ giản dị, chân thành nhiều từ láy gợi hình, gợi cảm.
2. Nội dung:
- Tình cảm yêu kính, cảm phục của người chiến sĩ,cũng là của mọi người đối với Bác.
- Tấm lòng yêu thương giản dị mà sâu sắc của Bác đối với quân và dân ta.

Qua câu chuyện về một đêm không ngủ của Bác em cảm nhận được điều gì?
1. Tâm tư của người đội viên chiến sĩ
II/ ĐỌC – TÌM HIỂU VĂN BẢN
Tiết 93,94 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
Minh Huệ
I/ ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
III/ TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật:
2. Hình tượng Bác Hồ
2. Nội dung:
Ghi nhớ:(sgk)
IV/ LUYỆN TẬP: